أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

331

قانون ( فارسى )

مىشود براى حيوانات سم قاتل است . نوع دومى در ناحيهء ( اورسوس ) پيداست . برگش چون برگ لبلاب و از نوع اولى بيشتر شاخه دارد و گلش زرد و خوشبوى است و ثمرى ريز دارد كه از آن استفاده مىشود . رگهاى زيرزمين اين گياه پنج يا شش ريشه به ستبرى يك انگشت و سفيدرنگ و نرم و شيرين و بدبو است . اگر مقدار معينى افشرهء رگ اين گياه در همان مقدار شراب يا عسل بپزند و نيم آن مقدار مر و يك‌سوم فلفل و به همان مقدار كندر با آن مخلوط كنند داروى بسيار خوب بدست مىآيد و بايد در حقّهء مسين نگهدارى شود و در بسيارى از بيماريها مفيد است . آب‌پز بيخ اين گياه در كنش با خود گياه برابر است . تخم اين گياه نيز در شمار داروها آيد . از اين گياه نوع سوم هم هست كه در منطقهء كليكيا رويد . و مردم آن سامان آن را نبت گويند . حيوانى كه از اين گياه بخورد زود سير مىشود و اگر گاو بسيار از آن خورد مىآماسد . مزاج : اين گياه و بويژه بيخ‌تر آن در اول سرد و خشك است . خاصيت : گيرنده است و مىگزد . افشره‌اش رسيدن مواد به درون را منع مىكند . زخم و قرحه : اين گياه و بويژه بيخش اگر ضماد شود و بر زخمهاى بد و تر گذارند زخم را جوش دهد و خوب مىكند . سر : بازدارندهء هر نزله‌اى است . چشم : براى چشم داروى بسيار خوبى است و نسخهء داروئيش يكى از دو تركيب زير است : 1 - مقدار معينى از افشرهء گياه نامبرده با همان مقدار شراب و عسل و نيم مقدار مر و كندر و يك چهارم الوا باهم بپزند . 2 - مقدار معينى افشرهء گياه . نيم آن مر ، يك‌سوم فلفل ، يك‌سوم كندر همه را باهم مخلوط كنند . اندامان غذا : تخم و بيخش استفراغ را قطع كنند و نمىگذارند مواد ناباب به معده راه يابد . تخمش عموما براى معده خوب است . اندامان راننده : تخمش در ليسيدنيها بول را ريزش دهد . و به علت خشكى و تلخى كه دارد سنگ را خرد مىكند . بيخش نيز كار تخم را انجام مىدهد . آب‌پز بيخ و تخمش در علاج قرحهء مثانه مفيد است . آب‌پزش در علاج درد و پيچش روده ، عسر البول ، قرحهء مثانه بسيار سودمند است . ثفل ( درد - ته‌نشين ) : بهترين درد ، درد سنگين روغن زعفران است . مزاج : ته‌نشين افشرهء روغن زيتون در اول گرم است . خاصيت : گفتيم كه درد روغن زعفران زبان و دندان را رنگ مىكند و رنگ چندين ساعت ماندگار است . قرحه : دردى افشرهء روغن زيتون قرحهء خشك تن را خوب مىنمايد . ثلج ( برف ) : براى پيران و براى كسانى كه خلط سرد در آنها بوجود مىآيد خوب نيست . سر : برفاب درد گرم دندان را تسكين دهد . مفاصل : برف براى اعصاب خوب نيست . زيرا بخار گرم را كه در عصب است بند آرد و نمىگذارد تحليل برود . اندامان غذا : براى معده و بويژه معده‌اى كه خلط سرد در آن پديد آيد بد است . و چون برف حرارت را جمع مىكند تشنگىآور است . ثعلب ( روباه ) : خاصيت : گدازندگى دارد . پوستين روباه براى ترمزاجان بسيار خوب است . زيرا از هر